Elma Saiz viaja a Mauritania para reforzar los programas de migración circular, que en 2023 beneficiaron a empresas y 17.200 trabajadores

Inklusio, Gizarte Segurantza eta Migrazio ministro Elma Saizek “Mauritania bezalako herrialde adiskideekin harremana sendotzearen garrantzia” gogorarazi du, “adiskidetasun, auzotasun eta lankidetza lotura historiko sakonak batzen gaituztelako”.
Hala adierazi du Mauritaniara egindako bisitan, Pedro Sánchez Espainiako Gobernuko presidentearekin batera Afrikan zehar egindako bidaiaren barruan. Bidaia horretan, Migrazio Zirkularraren arloko Akordio Memorandum bat sinatu da, langileak jatorrian hautatzeko programak garatzea ahalbidetuko duena.

Ondoren, Senegal eta Gambia bisitatuko dituzte, eta haiekin ere memorandum bat sinatuko dute, langileen jatorrizko herrialdeetatik migrazio zirkularra eta kontratazioa bultzatzeko.

Zer da migrazio zirkularra?

Migrazio zirkularra tresna erabilgarriagoa da lanpostu hutsak betetzeko zailtasunak dituzten sektoreentzat. Beste tresna batzuk dira Enpresa Handien Unitatearen bidezko migrazio-araudi kualifikatua edo dagoeneko Espainian dauden pertsonak kontratatzeko dauden moduak, hala nola trebakuntzarako errotzea.
Zirkularra, halaber, migrazio erregularraren, ordenatuaren eta seguruaren adibide paradigmatikoa da, eta “irabazi hirukoitza” eskaintzen du: aukera ematen die pertsonei atzerrian aukerak aurkitzeko, jatorrizko herrialdearekin dituzten loturak hautsi gabe; enpresek behar dituzten profil kualifikatuak aurki ditzaten laguntzen du; eta, aldebiko mailan, herrialdeen arteko lankidetzarako eta harremanetarako tresna da nazioartean.   

Lege Organikoaren arabera, Inklusio Ministerioak, enpleguaren egoera nazionalarekin bat etorriz, aldi jakin batean jatorrian egindako kontratazioen kudeaketa kolektiboaren bidez bete daitezkeen okupazioen urteko aurreikuspena onar dezake, eta, hala badagokio, aurreikusitako enpleguen zifrak ere bai; Espainian bizi ez diren langile atzerritarrek soilik izango dute horietarako sarbidea. Aurten, abenduaren 20ko BOEn argitaratu zen Inklusio, Gizarte Segurantza eta Migrazio Ministerioaren Agindua, jatorrian egiten diren kontratazioen kudeaketa kolektiboa (GECCO) arautzen duena.

Kontratazio hori urtaroko, sasoiko edo kanpainako lanpostuak betetzeko egin ahal izango da, migrazio zirkularraren bidez.

Atzerritartasun araudiaren erreformari esker, migrazio zirkularraren prozedurak izugarri sinplifikatu dira. Lau urteko baimena ematen diete pertsonei, aldizkako kontratu finko baten bidez, urtean gehienez 9 hilabetez lan egiteko gaitasuna ematen diena. Horri esker, urtero etor daitezke lanera, eta denboraldi horren ondoren itzultzen dira, hurrengo urtaroan edo denboraldian deituko zaiela bermatzen duen kontratuan ezarritako bermeekin. Erreforma egin aurretik, proiektu horiek urtez urte izapidetu behar ziren, eta, gaur egun, lautik behin egiten da, eta nabarmen murrizten dira enpresentzako eta migratzen duten pertsonentzako administrazio-karga guztiak.

Ministerioko Migrazio Kudeaketarako Zuzendaritza Nagusia da Espainiak herrialde horretan duen enbaxadarekin harremanetan jartzeaz arduratzen dena, eta horrek lan eskaintzen berri ematen die tokiko agintariei. Herrialdeak eskaera hori ase dezakeela uste badu, langileak hautatzeko prozesua martxan jartzen du.

Zifrak eta emaitzak

Espainiak migrazio zirkularreko programekin lan egiten du 2000. urteaz geroztik. Urte horretan, Atzerritarrek Espainian dituzten eskubide eta askatasunei eta atzerritar horiek gizarteratzeari buruzko urtarrilaren 11ko 4/2000 Lege Organikoan araututa dago. 
Hala ere, programa horiek garatzen diren jatorrizko herrialdeen multzoa zabalduz joan da.

Azken urteetan, batez ere 2022ko atzerritartasun-erregelamenduaren erreformaren ondoren, enplegu-egoera nazionala zehazteari buruzko gaiak aldatu ziren, errotze-figurak (prestakuntzarako errotzea), eta lan-erreformak eragiten zuen horretan araudia egokitu zen; formula hori finkatu egin da. Gaur egun, Espainiako lan-merkatuaren eskaerei erantzuteko tresna da, baina baita jatorrizko herrialdeekin lankidetzan aritzeko ere, kasu askotan langileen prestakuntza eta horren ondoriozko onura jasotzen baitu itzultzen direnean haien komunitateentzat.

Programen garapena, araudia 2022an berritu zenetik

Espainiak migrazio-fluxuak arautzeko eta antolatzeko akordioak sinatuta dituen herrialdeetara bideratzen dira enplegu-eskaintzak. 2022an, hitzarmenak sinatu ziren Maroko, Kolonbia, Honduras eta Ekuador bezalako herrialdeekin, eta 19.100 langile etorri ziren Espainiara. Ondoren, 2023an, beste hiru herrialdetara zabaldu zen (Senegal, Argentina eta Uruguay) eta 17.200 pertsona inguru izan ziren onuradun.

2024an Kolonbia, Ekuador, Honduras, Peru, Guatemala, Uruguai, Argentina, Maroko, Mauritania, Senegal eta Gambia dira jada. Beste estatu batzuekin ere baditugu lankidetza-tresnak arlo horretan: Ginea, Ginea Bissau, Cabo Verde, Mali, Niger, Mexiko, El Salvador, Filipinak eta Paraguai.

2024an, orain arte, 20.515 langile ari dira beharrean.

Saiz ministroak migrazio bide seguruetan aurrera egiteko Espainiaren konpromisoa adierazi du, mafiak eta gizakien salerosketa delituak jazartzen diren aldi berean. “Migrazio zirkularreko programak irabazi bat dira inplikatutako alde guztientzat. Gure migrazio-politikaren aparteko adibide dira: estaldura zaileko sektoreetan behar dugun eskulana lortzen dugu, langileen eskubideak babesten ditugu, eta, gainera, pertsona horiek beren jatorrizko herrialdeetara itzultzea errazten dugu, beren komunitateen garapenean ekar ditzakeen onurekin”.

Adibide arrakastatsuak eta enplegagarritasuna errazten duten beste programa batzuk

Migrazio erregularreko programaren adibide bat Wafira da, Huelvan fruitu gorriak jasotzen lan egiten duten emakume marokoarrentzat. Ekintzailetzako prestakuntza ere badu, eta dagoeneko 173 emakumek jaso dute.

'Wafira 'proiektua 2021eko urrian hasi zen eta 2025eko otsailera arte luzatuko da. Guztira 3,25 milioi euroko kostua du, eta Europar Batasunak kofinantzatzen du Migration Partnership Facility (MPF) mekanismoaren bidez. Proiektuaren diseinua, inplementazioa eta aldizkako monitorizazioa Espainiako eta Marokoko gobernuei dagokie, horrela bi herrialdeen arteko harremanak sendotzen baitituzte, migrazio erregularraren arloko lankidetzan oinarrituta.

Programa amaitutakoan, parte hartu duten langileak beren herrialdera itzultzen dira, eta Lanaren Nazioarteko Erakundearen (LANE) eta Marokoko erakundeen laguntza jasotzen dute, besteak beste, merkataritzan, sukaldaritzan, nekazaritza- eta abeltzaintza-ustiategietan negozioak martxan jartzeko.

NBEk, Europako Batzordeak, NDFk, Airefek edo Espainiako Bankuak egindako hainbat ikerketen arabera, gure herrialdeak urtean 300.000 langile migratzaile inguru behar ditu ongizate estatuari eusteko. Migrazio zirkularra, errefuxiatuei enplegua errazten dien Errefuxiatuak Birkokatzeko Plan Nazionala bezalako beste programa batzuekin batera, giza eskubideak, migraziorako bide erregularrak, enplegagarritasuna eta pertsonen inklusioa erdigunean jartzen dituen Espainiako Gobernuaren migrazio-estrategiaren parte dira.

Abuztu hasieran aurkeztu zen Atzerritarren Erregelamenduaren erreforma integralak –jendaurreko entzunaldiaren izapideetan dago– lankidetza eta lan harreman bide horiek sinplifikatzeko bultzada ekarriko du. Adibidez, araudi berrian, egonkortasuna ematen zaio arautegiari, enpresariek jatorrizko herrialdeetan kontratazio kolektiboak hobetzeko. Hobekuntza horren bidez, lege-migrazioaren bide legal eta ordenatuak eta jatorrian hautatze-prozesu onak erraztu nahi dira.