14/04/2025

España

Aporofobia: O impacto do odio asociado á pobreza e a exclusión social

Temática:

  • Inclusión / integración

Tipología:

  • Programas y proyectos
  • A Rede Europea de Loita contra a Pobreza e a Exclusión Social no Estado Español (EAPN-ES) impulsa un foro de debate para abordar estratexias lexislativas europeas contra a aporofobia
  • As persoas en situación de pobreza, especialmente aquelas migrantes, enfrontan unha dobre discriminación

O fenómeno da aporofobía é unha forma de discriminación profundamente enraizada na sociedade que, no entanto, continúa a ser amplamente descoñecida. A diferenza doutras formas de odio, a aporofobia non se basea na identidade racial, relixiosa ou de xénero, senón na falta de recursos económicos, o que a converte nunha das formas de exclusión máis invisibilizadas. Aínda que as súas consecuencias sexan graves, non existe aínda un consenso a nivel europeo sobre a forma da previr, da punir e da erradicar.

Co obxectivo de avanzar na loita contra esta discriminación, a Rede Europea de Loita contra a Pobreza e a Exclusión Social no Estado Español (EAPN-ES) organizou o pasado 25 de marzo o Foro de Debate 'Falemos de aporofobia. Este encontro reuniu a expertos de distintos ámbitos, incluíndo representantes de institucións públicas, sindicatos, o terceiro sector e o ámbito académico, para avaliar e promover unha mellora da lexislación europea nesta materia.

A aporofobia, ou o odio ou rexeitamento ás persoas en situación de pobreza, supón un atentado contra a dignidade humana que comprende diferentes niveis de gravidade, desde a invisibilización, os insultos ou as vexacións, ata as agresións físicas, sexuais ou homicidios.

Esta disfunción social reforza a discriminación que sofren as persoas en situación de pobreza. No entanto, trátase dunha problemática amplamente descoñecida para o conxunto da cidadanía, e nin sequera existe un consenso a nivel europeo dos países membros para protexer as vítimas desta violación dos dereitos humanos. O feito de impulsar iniciativas que visualicen os efectos da aporofobia nas persoas que a padecen, é un paso imprescindible na construción de sociedades máis igualitarias, tolerantes e inclusivas.

EAPN-ES,

EAPN-ES realizou tamén o ano pasado o Foro de Debate ‘Unha Aproximación á Aporofobia. Narrativas e datos en liña coa súa longa traxectoria en materia de sensibilización e incidencia contra a discriminación contra as persoas en situación de pobreza

Nesta xornada abordáronse distintas dimensións da aporofobia, destacando a intersección desta coa discriminación racial e xenófoba, así como o seu papel na construción de discursos de odio. Analizouse como as persoas en situación de pobreza, especialmente aquelas migrantes, enfrontan unha dobre discriminación. Non só se lles exclúe pola súa falta de recursos, senón que tamén son obxecto de prexuízos asociados á súa orixe, cor de pel ou status migratorio.

Outro dos puntos que se destacaron nese debate foi o papel dos discursos de odio e a desinformación na construción da imaxe, neste caso negativa da pobreza. A través das redes sociais e algúns medios de comunicación, difúndense narrativas que asocian ás persoas en situación de vulnerabilidade coa delincuencia, a fraude ou a falta de vontade para traballar. Non só se perpetúa a discriminación, senón que tamén alimenta políticas máis restritivas que reducen o acceso a dereitos fundamentais como a vivenda, a sanidade ou o emprego digno.

Para deconstruír a narrativa da pobreza nun marco narrativo socialmente aceptado, o foro estableceu tres regras básicas. Por unha banda, evitar as mensaxes reactivos que poden contaminar a esfera social ou xerar a aporofobia. Por outro lado, evitar separar socialmente cun “eles/as” e “nosos/as”. A xeneralización do grupo xera estereotipos, que fai que se presupoña que todos os membros do devandito grupo posúen uns trazos determinados. E, por último, priorizar sentimentos fronte a datos.

EAPN-ES organizará os próximos 24 e 25 de setembro o I Simposio Europeo sobre Aporofobia en Murcia. En colaboración con EAPN Murcia, o evento reunirá a persoas expertas de primeiro nivel institucional, académicos e axentes do terceiro sector.