Marco Jurídico
Marco Jurídico
- Emakumeen eskubideen nazioarteko gutuna izenarekin ezaguna. Diskriminazioa zer den definitzen du, eta horrekin amaitzeko agenda nazionala ezartzen du.
5. Garapen Jasangarriaren Helburua (5. GJH)
- 2030 Agendaren barruan dago, eta emakume eta gizonen arteko benetako berdintasun eraginkorra lortzea eta mundu mailako emakume eta neskato guztiak ahalduntzea du helburu.
- Genero-indarkeria prebenitzeko, babesteko eta jazartzeko esparru integrala ezartzen duen Europako lehen tresna juridiko loteslea da. Estatuak behartzen ditu portaera soziokulturaletan aldaketak sustatzera, indarkeria justifikatzen duten aurreiritziak eta ohiturak eta tradizioak desagerrarazteko, berdintasunean oinarritutako hezkuntza sustatuz. Hainbat indarkeria mota zigortzen ditu, jazarpena (stalking), emakumeen genitalen mutilazioa, behartutako ezkontza, eta behartutako abortu edo esterilizazioa barne.
Espainiako 1978ko Konstituzioa.
- 14. artikuluan, sexuagatiko diskriminazioa debekatzea aldarrikatzen du. 9.2 artikuluan, botere publikoei agintzen die berdintasun erreal eta eraginkorraren bermea. Bere 39.2 artikuluan “legeak aitatasunaren ikerketa ahalbidetuko duela” ezartzen da.
- Funtsezko mugarria Espainiako legedian. Bere ikuspegia integrala eta diziplina anitzekoa izateagatik nabarmentzen da, arlo prebentibotik, hezkuntzatik, osasungintzatik, lanetik, sozialetik eta judizialetik.
14/2006 Legea, maiatzaren 26koa, lagundutako giza ugalketaren teknikei buruzkoa.
- 18 urtetik gorako eta jarduteko gaitasun osoa duen edozein emakumeri aplika dakizkioke teknikak, edozein dela ere bere egoera zibila edo sexu-joera. Dohaintza ekintza altruista eta konfidentziala da. Emaileen nortasuna gameto-bankuek zaindu behar dute. Espainiako haurdunaldi subrogatuaren debekuan parte hartzen duen arauetako bat da, emakumearen aurkako ugalketa-indarkeria mota bat dela iritzita: 10. artikuluak erabat baliogabetzat jotzen ditu ordezkapenetarako haurdunaldi-kontratuak (“amatasun subrogatua”), dela kostu bidezkoak, dela doakoak; jaiotako seme-alaben filiazioa erditzeak zehazten du beti.
3/2007 Lege Organikoa, martxoaren 22koa, Emakumeen eta Gizonen Berdintasun Eragingarriarena.
- Botere publikoek tratu- eta aukera-berdintasunaren printzipioa beren politika eta ekintza guztietan txertatzera behartzen ditu.Enpresetan Berdintasun Planak negoziatzeko eta aplikatzeko derrigortasuna ezartzen du, eta horien diagnostikoa, helburuak eta neurriak arautzen ditu.Enpresei eskatzen die sexu-jazarpena eta sexuagatiko jazarpena saihesteko lan-baldintzak sustatzea, jarduera-protokoloak diseinatzera behartuz. Neurri berritzaileak sartzen ditu bizitza pertsonala, familiakoa eta lanekoa uztartzeko eskubideen erabilera babesteko. Emakumeen eta gizonen arteko oreka sustatzen du goi-karguen, administrazioaren eta hauteskunde-zerrenden izendapenetan.
- Abortu librea ezartzen du epeka (14. astera arte) eta ondoren, arrazoi medikoengatik. Botere publikoak behartzen ditu hezkuntza afektibo-sexuala ikastetxeetan sartzera eta antisorgailuetarako sarbidea bermatzera.
10/2022 Lege Organikoa, irailaren 6koa, Sexu-askatasunaren Berme Integralarena.
- Adostasuna ardatz nagusitzat hartzen du. Kendu egiten da abusuaren (indarkeriarik edo larderiarik gabe) eta sexu-erasoaren arteko bereizketa. Adostasunik gabe sexu-askatasunaren aurka egiten duten jokabide guztiak sexu-erasotzat hartzen dira. Zigortu egiten dira sexu-adierazpenen, -portaeren edo -proposamenen bidez larderiakoa, etsaigokoa edo umiliagarria den ingurunea sortzen duten jokabideak. Esanbidez sartzen da mendekotasun kimikoa eta drogen edo botiken erabilera biktimaren borondatea deuseztatzeko, astungarri gisa.
- "Parekidetasun Legea" bezala ezagutzen dena, erakunde publikoak eta enpresa handiak behartzen ditu euren erabaki organoetan sexu bakar batek ere %60 ez gainditzea eta %40 baino gutxiago ez izatea bermatzera. Hauteskunde zerrendak "kremailera" konposizio batekin egin behar dira (gizonak eta emakumeak txandakatuz) deialdi guztietan. Parekotasun printzipioa Konstituzio Auzitegiari, Estatu Kontseiluari, Kontuen Auzitegiari, Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiari (BJKN) eta Kontseilu Fiskalari aplikatzen zaie. Proportzio hori eskatzen du Ministroen Kontseiluan, ministerioen arteko batzordeetan, eta Estatuko Administrazio Orokorreko goi-kargudunen izendapenean.
16/1983 Legea, urriaren 24koa, Emakumearen Erakundea autonomiadun erakundea sortzekoa
- Nortasun juridiko propioa duen erakunde autonomoa, aldarrikapen feministei erantzun instituzional sendoa bermatzeko. Bere gain hartzen du Espainian emakumeen eta gizonen arteko tratu- eta aukera-berdintasunaren printzipioa aplikatzeko ardura duen erakunde gisa duen eskumena, arlo horretako Europako zuzentarauen arabera.
- Ama biologikoa ez den gurasoaren baimena pixkanaka luzatu zuen, 16 astera parekatu arte. Soldata-erregistro bat izateko betebeharra ezarri zien enpresei, soldaten, osagarrien eta soldataz kanpoko hartzekoen batez besteko balioekin, sexuaren arabera banatuta. Langileen Estatutua aldatu zuen kontziliazioa errazteko, lan denboraren egokitzapena eta banaketa ahalbidetuz (telelana barne).
- Enpresek emaitza frogagarriak eta garrantzitsuak egiaztatu behar dituzte berdintasun-politikak ezartzeari dagokionez; besteak beste, maila eta zuzendaritza-organo guztietan emakumeen eta gizonen presentzia orekatua, bidezko soldata-neurrien diseinua, kontziliazioa eta jazarpenaren prebentzioa. Ikurrak, hasieran, hiru urteko indarraldia du eta Erregistro publiko batean dago. Saritutako enpresek logotipoa erabil dezakete beren komunikazio komertzial eta korporatiboetan.
- Helburua da emakumeen eta gizonen arteko berdintasun-printzipioa Estatuko administrazio publikoaren eremuan benetan aplikatzen dela bermatzea.
- Berdintasun-planak eta haien erregistroa arautzen ditu. Ezartzen du 50 langile edo gehiago dituzten enpresek nahitaez egin eta aplikatu behar dutela Berdintasun Plana, eta dagokien erregistroan inskribatu behar dutela.
902/2020 Errege Dekretua, urriaren 13koa, Emakumeen eta Gizonen Ordainsari Berdintasunarena.
- Ordainsarietan gardentasuna bermatzeko eta soldata-arrakala saihesteko mekanismoak ezartzen ditu, soldata-erregistro bat eramateko eta ordainketa-auditoriak egiteko betebeharra barne. Enpresa guztiek, tamaina edozein dela ere, langile guztien soldaten, osagarrien eta soldataz kanpoko hartzekoen erregistro bat egin eta eguneratu behar dute, zuzendariak eta goi-kargudunak barne. Lanpostuek balio bera duten zehazteko, honako irizpide hauek erabiltzen dira: egokitze-irizpideak, eginkizunen izaera, eskatutako hezkuntza-, lanbide- eta gaikuntza-baldintzak, eskakizun fisikoez eta ingurumenekoez gain.